Erken Çocukluk Eğitimcilerinin Otizm Spektrum Bozukluğu Hakkındaki Bilgi Düzeyleri

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.18103590

Anahtar Kelimeler:

Otizm spektrum bozukluk, Çocukluk otizmi, Erken çocukluk, Okul öncesi, Anaokulu

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı, erken çocukluk eğitimcilerinin otizm spektrum bozuklukları (OSB) hakkındaki bilgi düzeylerini incelemektir. Bu kapsamda, eğitimcilerin OSB ile ilgili bilgi sorularına nasıl yanıt verdiklerini araştırmak ve bilgi düzeylerinin çeşitli demografik ve mesleki değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amaçlanmıştır.

Materyal ve Metot: Bu çalışma, Türkiye’nin Güneydoğu Bölgesinde bulunan Şanlıurfa’da yürütülmüştür. Çalışmanın katılımcılarını, anaokullarında aktif olarak görev yapan 104 erken çocukluk eğitimcisi oluşturmuştur. Veriler, “Sosyodemografik Bilgi Formu” ve “Çocukluk Otizmi Bilgi Anketi (ÇOBA)” kullanılarak toplanmıştır. Veri analizi SPSS 24.0 istatistik programı ile yapılmıştır.

Bulgular: Çalışmaya katılan erken çocukluk eğitimcilerinin ÇOBA puan ortalaması 19,99 ± 5,77 olarak bulunmuştur. Çalışma, erken çocukluk eğitimcilerinin OSB hakkındaki genel bilgi düzeylerinin orta seviyede olduğunu göstermiştir; eğitimcilerin tanı zamanı ve gözlemlenebilir davranışlar konusunda güçlü bir anlayışa sahip oldukları, ancak sosyal iletişim ve etkileşim konularında belirgin bilgi eksiklikleri olduğu tespit edilmiştir. OSB eğitimi almış veya bilgilerini yeterli olarak algılayan eğitimciler, anlamlı derecede daha yüksek puan almıştır. Demografik faktörler veya otizmle kişisel deneyim açısından OSB bilgisinde anlamlı bir fark bulunmamıştır.

Tartışma ve Sonuç: Bu çalışma, erken çocukluk eğitimcilerinin OSB konusundaki bilgi düzeylerini incelemiş ve katılımcıların bilgi seviyesinin orta düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Bilgi düzeyini en çok etkileyen faktörler, formal OSB eğitimi almak ve kendi bilgilerini yeterli olarak algılamak iken, demografik faktörlerin etkisi bulunmamıştır. Bulgular, özellikle sosyal iletişim ve etkileşim konularında hedeflenmiş hizmet içi eğitim programlarının önemini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, erken tanı ve uygun müdahaleyi desteklemek için öğretmenlerin OSB farkındalığı ve bilgi düzeylerinin artırılması önerilmektedir.

Yazar Biyografisi

Fethiye Kılıçaslan, Harran University

Fethiye Kılıçaslan, Department of Child and Adolescent Psychiatry, Harran University, Faculty of Medicine, Sanliurfa, Türkiye, fethiyeklcaslan@gmail.com, ORCID: 0000-0002-8131-8859

Referanslar

American Psychiatric Association (APA). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (DSM-V). Washington DC: American Psychiatric Publishing; 2013.

Zeidan J, Fombonne E, Scorah J, Ibrahim A, Durkin MS, Saxena S, et al. Global prevalence of autism: A systematic review update. Autism Research. 2022;15(5):778-790.

Barbaro J, Ridgway L, Dissanayake C. Developmental surveillance of infants and toddlers by maternal and child health nurses in an Australian community-based setting: Promoting the early identification of autism spectrum disorders. Journal of Pediatric Nursing. 2011;26(4):334-347.

Rotholz DA, Kinsman AM, Lacy KK, Charles J. Improving early identification and intervention for children at risk for autism spectrum disorder. Pediatrics; 2017;139(2).

Maenner MJ. Prevalence and characteristics of autism spectrum disorder among children aged 8 years autism and developmental disabilities monitoring network. United States: MMWR Surveillance Summaries; 2021.

Kilicaslan F, Tufan AE. Autism spectrum disorder: Comorbidity and demographics in a clinical sample. International Journal of Developmental Disabilities. 2024;70(2):241-250.

Volkmar FR. Editorial: The importance of early intervention. Journal of Autism and Developmental Disorders. 2014;44:2979–2980.

Açıkel SB, Cetinkaya M, Taşkıran C, Cakmak FH, Sultan Aydos B, Işıldar Y. Parental characteristics affecting the age at diagnosis of autism spectrum disorder: An observational cross-sectional study. Turkish Journal of Child and Adolescent Mental Health. 2022;29:29–34.

Alpdoğan Y, Sazak E, Omak S. Investigation of knowledge and awareness of family physicians on autism spectrum disorder in Turkey. Journal of Kirsehir Education Faculty. 2023;24(2).

Kemer D, Solmaz F, Kılıçaslan F, Karataş H. Pediatric nurses’ knowledge about childhood autism and difficulties they face during nursing practices in Turkey. Journal of PeriAnesthesia Nursing. 2025;40(4):972-978.

Kilicaslan F, Karatas H, Kulu H, Solmaz A. Knowledge about childhood autism among nurses in family health centers in southeast Turkey. International Journal of Developmental Disabilities. 2024;70(5):824-832.

Ozcelik AA, Soysal S, Arhan E, Demir E, Gucuyener K, Serdaroglu A. Autism spectrum disorder management practices and level of knowledge among general pediatricians. Gazi Medical Journal. 2015;26(4):158-162.

Bozdağ F, İriadam İH, Kaya İ, Doblan ME, Hacanlı H. 0-6 yaş grubu çocuğa sahip olan annelerin otizm spektrum bozukluğu farkındalık durumunun belirlenmesi. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2025;18(1):70-80.

Kaya F, Taşlıbeyaz HF. Okul öncesi çocuğa sahip annelerin otizm spektrum bozukluğuna ilişkin farkındalıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi. 2025;16(1):603-618.

Bağci HH, Aksungur A, Öztürk Emiral G, Şimşek E. Evaluation of teachers' knowledge and awareness about autism spectrum disorder. Turkish Journal of Medical Sciences. 2025;55(4):982-991.

Rakap S, Balıkcı Ş, Kalkan S. Teachers’ knowledge about autism spectrum disorder: The case of Turkey. Turkish Journal of Education. 2018;7(4):169-185.

Sakallı AA, Tuncer Ö. Examination of teachers’ knowledge level and attitudes about autism spectrum disorder. Haydarpasa Numune Medical Journal. 2024;64(3):286-293.

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). Çocuk gelişimi ve eğitimi otizm spektrum bozukluğu ve kaynaştırma raporu. Ankara; 2017.

Er-Sabuncuoğlu DM. Autism knowledge; preschool educators. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal. 2016;3(1):28-52.

Hacıibrahimoğlu B, Ustaoğlu A. Okul öncesi öğretmen adaylarının otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara ilişkin bilgi ve tutumlarının incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2019;20(2):491-506.

Aslan Bağcı Ö, Karaca MA, Çelik OT. Teachers’ perceptions of children with autism spectrum disorder: A comparison between special education and preschool teachers. BMC Psychology. 2025;3(1):252.

Güleç-Aslan Y. Experiences of Turkish preschool teachers for including children with autism spectrum disorders: Challenges faced and methods used. International Journal of Psychology and Educational Studies. 2020;7(2):37-49.

Sucuoglu B, Bakkaloglu H, Iscen Karasu F, Demir S, Akalin S. Preschool teachers' knowledge levels about inclusion. Educational Sciences: Theory and Practice. 2014;14(4):1477-1483.

Şan S, Polatlar DY. Attitudes of preschool teachers in inclusive education of preschool children with autism spectrum disorder. Türk Akademik Yayınlar Dergisi. 2025;9(2):292-317.

Burak Y, Özden E, Sardroud EM. Okul öncesi öğretmenlerin otizm spektrum bozukluğu bilgileriyle problem davranişlardan rahatsiz olma düzeyleri arasindaki ilişkinin incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi. 2022;12(1):366-380.

Kara H, Demirtaş M. Increasing the awareness of autism spectrum disorder with training of pre-school teachers and school counselors in Turkey. Journal of Child Science. 2020;10:246-257.

Efendi GY, Temeltürk, RD, Çakmak IB. Evaluation of sociodemographic and clinical characteristics of children applying for special needs report to a training and research hospital in Şanlıurfa. Cukurova Medical Journal. 2023;48(2):616-628.

Fraenkel JR, Wallen NE. How to design and evaluate research in education. Boston: McGraw Hill Higher Education; 2009.

Parker C, Scott S, Geddes A. Snowball sampling. SAGE; 2019.

Daniel LT, Gupta S, Sagar R. Effect of educational module on knowledge of primary school teachers regarding early symptoms of childhood psychiatric disorders. Indian J Psychol Med. 2013;35:368-72.

Hernández-González O, Spencer-Contreras R, Sanz‐Cervera P, Tárraga‐Mínguez R. Analysis of the autism spectrum disorder (ASD) knowledge of Cuban teachers in primary schools and preschools. Education Sciences. 2022;12(4):284.

Liu Y, Li J, Zheng Q, Zaroff C, Hall B, Li X, Hao Y. Knowledge, attitudes, and perceptions of autism spectrum disorder in a stratified sampling of preschool teachers in China. BMC Psychiatry. 2016;16.

Yahya H, Mohamed S. Preschool teachers' knowledge of autism spectrum disorder (ASD). International Journal of Academic Research in Progressive Education and Development. 2024;13(1):1784-1797.

Bloom L. Professional development for enhancing autism spectrum disorder awareness in preschool professionals. Journal of Autism and Developmental Disorders. 2020;51:950-960.

Taresh S, Morett L, Zaid S, Roslan S, Taleb M, Song P, et al. Preschool teachers’ knowledge, beliefs, and self-efficacy concerning autism: A parallel mixed-methods study of an intervention to improve autism identification. Autism. 2023;28:239-253.

Khemphukhieo A, Yuankrathok P, Choikhruea B. The development of teacher training curriculum for organizing of learning experiences to enhance social development for persons with autism spectrum disorder. International Journal of Emerging Technology Learning. 2024;19:46-55.

Mozolic-Staunton B, Barbaro J, Yoxall J, Donelly M. Monitoring children’s development in early childhood education settings to promote early detection of autism. Australasian Journal of Early Childhood. 2021;46:163-178.

Yazıcı M. Examining the views of teachers and parents about autism awareness in a rural inclusive elementary school. Advances in Neurodevelopmental Disorders. 2023;8:574–586.

Yayınlanmış

30.12.2025

Nasıl Atıf Yapılır

Vural Şenel, B., & Kılıçaslan, F. (2025). Erken Çocukluk Eğitimcilerinin Otizm Spektrum Bozukluğu Hakkındaki Bilgi Düzeyleri. MEHES JOURNAL, 3(4), 12–29. https://doi.org/10.5281/zenodo.18103590

Sayı

Bölüm

Araştırma Makaleleri